Kinh tế lâm nghiệp bền vững
Hài hoà lợi ích môi trường và phát triển kinh tế
Chúng ta không thể chỉ nói đến trồng rừng, bảo vệ rừng mà không giải quyết bài toán sinh kế bền vững từ rừng vì thực tế chúng ta cần nguồn tài nguyên rừng phục vụ cho đời sống, trực tiếp hoặc gián tiếp.
Rừng là hệ sinh thái quan trọng mang lại sự ổn định sinh thái học, bảo tồn đa dạng sinh học và cô lập carbon. Rừng cung cấp cho con người nguồn tài nguyên thiết yếu cho đời sống, việc sử dụng tài nguyên rừng phải đảm bảo sự giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến môi trường rừng, sinh kế từ rừng là một phần thiết yếu trong chiến lược phát triển rừng bền vững.
Chính vì vậy, dự án Bamboo Agro Forestry vận hành bởi mô hình kinh doanh vì cộng đồng, sử dụng động lực kinh tế từ rừng để giải quyết bài toán môi trường và sinh kế bền vững. Tre đang chứng tỏ mình là nhân tố phù hợp cho mô hình này.
Tre cung cấp nguồn gỗ "vô tận"
Trong lâm nghiệp thương mại, cây lấy gỗ phải bị đốn hạ và trồng lại, trong khi đối với rừng trồng tre, “tre già măng mọc” – chỉ những cây tre trưởng thành mới được chọn để thu hoạch và những cây con tiếp tục sinh trưởng mà không cần trồng lại, chu kỳ vòng đời của Tre lên tới 100 – 120 năm.
Khoảng 20% trữ lượng gỗ tre của rừng trồng có thể được thu hoạch hàng năm mà không làm hỏng cây hoặc năng suất của cây. Hệ thống rễ ngầm vẫn giữ nguyên vị trí để giữ chất dinh dưỡng cho những thân tre mới phát triển. Trên thực tế, việc thu hoạch có chọn lọc thực sự giúp giữ cho rừng tre khỏe mạnh và có năng suất cao.
Bản chất tái tạo của tre khiến tre trở thành nguồn tài nguyên vô giá để phát triển kinh tế bền vững. Không giống như nhiều vật liệu truyền thống, tre có thể được thu hoạch mà không gây tổn hại vĩnh viễn cho cây trồng hoặc hệ sinh thái xung quanh. Tốc độ tăng trưởng nhanh của nó đảm bảo nguồn cung liên tục và dồi dào, khiến nó trở thành nguồn thu nhập đáng tin cậy cho cộng đồng.
Nếu bạn trồng tre hôm nay, sau khoảng 5 năm, bạn có thể thu hoạch gỗ chất lượng cao và liên tục hằng năm sau đó cho đến hết vòng đời của Tre.
Gỗ tre có thể thay thế hầu hết các sản phẩm làm từ gỗ khác
Tre là một vật liệu thay thế tuyệt vời cho gỗ truyền thống vì nó phát triển nhanh chóng thành một loại sợi cứng như gỗ truyền thống. Ngày nay, có hàng ngàn sản phẩm từ tre thay thế hoàn toàn gỗ, từ các sản phẩm giấy và bột giấy, ván sàn, nhạc cụ, đồ nội thất, vật liệu xây dựng, v.v. Ngoài ra, sợi tre bền hơn nhiều so với sợi gỗ và ít bị biến dạng do điều kiện khí hậu.
Mỗi năm, 30 triệu ha rừng bị mất do nạn phá rừng trên toàn thế giới. Là một vật liệu thay thế linh hoạt cho gỗ cứng, tre mang đến cơ hội giảm đáng kể con số này và bảo vệ các khu rừng nhiệt đới đang bị đe dọa. Việc tre mọc lại sau khi thu hoạch mà không cần phải trồng lại là một lợi thế rất lớn. Kết hợp với khả năng tạo ra các sản phẩm chắc chắn, đẹp và bền có thể tái chế tái sử dụng như nguồn năng lượng xanh, khiến tre trở thành một nguồn tài nguyên tái tạo thiết yếu.
Tre cung cấp sinh khối để sản xuất năng lượng tái tạo
Tre là nguồn năng lượng bền vững, có thể tạo ra 1 kWh điện từ 1,2 – 1,5 kg tre . Điều này tương tự như yêu cầu về sinh khối đối với sản phẩm gỗ nhưng vượt trội hơn các loại nguồn sinh khối khác như cây gai dầu, bã mía hay trấu. Tre có thể tạo ra một lượng sinh khối khổng lồ trong một khoảng thời gian tương đối ngắn, khiến nó trở thành nguồn tài nguyên tái trồng rừng quan trọng ở nhiều quốc gia.
Sinh khối tre có thể được sử dụng thay thế cho củi vì có thể chế biến thành các sản phẩm năng lượng khác nhau như than củi, than viên và than bánh thông qua các biến đổi nhiệt hoặc sinh hóa. Các nghiên cứu cho thấy giá trị tỏa nhiệt của than tre là khoảng 29 MJ/kg , tương đương với các nguồn sinh khối được sử dụng phổ biến như cây vân sam hoặc bạch đàn.
Viên nén cũng là nguồn năng lượng sinh khối đáng tin cậy. Xét về khối lượng và mật độ năng lượng, viên nén tre có đặc tính vượt trội so với các sản phẩm sinh khối khác như dăm gỗ và than bánh. Mật độ cao hơn của viên nén tre làm cho việc vận chuyển dễ dàng hơn và tiết kiệm chi phí hơn . Viên nén tre có hiệu suất năng lượng cao hơn với các đặc tính tốt để sử dụng trong gia đình và cả trong công nghiệp.
Tre mang lại sinh kế đáng kể cho người dân địa phương
Ngành tre đóng một vai trò quan trọng trong sinh kế của nông dân địa phương. Phát triển ngành công nghiệp tre ổn định là một cách tuyệt vời để giúp giảm nghèo, tạo công ăn việc làm, tăng cơ hội kinh tế cho nam giới và phụ nữ.
Tre được coi là một trong những lâm sản ngoài gỗ có giá trị nhất trên thế giới. Với việc sử dụng các công cụ thủ công truyền thống và các kỹ thuật khá đơn giản, tre có thể được biến thành các sản phẩm cơ bản. Những sản phẩm này cùng với nguyên liệu thô có thể được bán ở các thị trường địa phương, nơi cung cấp nguồn tài nguyên tuyệt vời ở những vùng sâu vùng xa, nơi cơ hội thu nhập phi nông nghiệp bị hạn chế.
Nông dân và người trồng rừng có thể thường xuyên thu hoạch nguyên liệu thô, thức ăn chăn nuôi và nhiên liệu từ cây tre sẽ chịu ít áp lực kinh tế hơn trong việc khai thác rừng nhiệt đới theo cách không bền vững.
Khai thác kinh tế dưới tán hiệu quả
Kinh tế dưới tán rừng tre sẽ làm tăng hiệu quả khai thác kinh tế từ rừng tre giúp đa dạng hoá nguồn thu nhập. Một số loại hình khai thác kinh tế dưới tán hiệu quả như trồng nấm, dược liệu, rau ưa tán…
Một số loại hình dịch vụ khai thác du lịch sinh thái từ rừng tre giúp trải nghiệm, tìm hiểu về tre cũng được định hướng để gia tăng nguồn thu nhập tuy nhiên cần có chính sách cụ thể đảm bảo giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái
Bằng cách tích hợp tre vào các hệ thống nông nghiệp bền vững, chúng ta có thể đảm bảo an ninh lương thực, giảm lượng khí thải carbon và thúc đẩy cách tiếp cận bền vững hơn và thân thiện với môi trường hơn trong sản xuất lương thực.
Hơn nữa, các ngành công nghiệp dựa trên tre có tiềm năng tạo việc làm và kích thích tăng trưởng kinh tế. Từ dệt tre đến sản xuất đồ nội thất, các ngành này mang đến cơ hội đổi mới và khởi nghiệp. Bằng cách đầu tư vào tre, chúng ta có thể thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, giảm nghèo và thúc đẩy nền kinh tế xanh hơn và toàn diện hơn.
